امام شهید و دانشگاه فرهنگیان؛ روایتِ معمارِ تربیت معلمِ نوین

تاریخ انتشار : یکشنبه ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ - ۱۲:۰۰
کد خبر : 2716

دانشگاه فرهنگیان در طول سال‌های اخیر با تمرکز بر علوم تربیتی، روان‌شناسی آموزشی، روش‌های نوین تدریس، پژوهش‌های یادگیری و تربیت اخلاقی، کوشیده است بدنه‌ای علمی و پژوهشی برای حرفه آموزش فراهم آورد و سهم خود را در ارتقای کیفیت مدارس کشور ایفا کند. حمید امامی کارشناس تعلم‌وتربیت در یادداشتی که به طور اختصاصی در اختیار

حمید امامی کارشناس تعلم‌وتربیت در یادداشتی که به طور اختصاصی در اختیار خبرگزاری فارس قرار داد، نوشت: دانشگاه فرهنگیان از نخستین روزهای تأسیس خود در سال 1390، به‌مثابه نهادی مأموریت‌محور در منظومه تربیت نیروی انسانی وزارت آموزش‌وپرورش تعریف شد؛ نهادی که رسالت آن نه فقط انتقال دانش، بلکه ساختن «توانمندی حرفه‌ای»، «بینش تربیتی» و «هویت معلمی» برای نسل‌های آینده کشور است.در مطالعات توسعه انسانی، تربیت‌معلم همواره یکی از عوامل کلیدی سرمایه اجتماعی کشورها به شمار می‌رود. ازاین‌رو، دانشگاه فرهنگیان را می‌توان مهم‌ترین نهاد تولید و بازتولید سرمایه انسانی متخصص در حوزه تعلیم‌وتربیت دانست؛ مرکزی که بنیان آن بر سه ستون «دانش تخصصی»، «مهارت حرفه‌ای» و «تعهد تربیتی» استوار است.دانشگاهِ آینده‌ساز…این دانشگاه در طول سال‌های اخیر با تمرکز بر علوم تربیتی، روان‌شناسی آموزشی، روش‌های نوین تدریس، پژوهش‌های یادگیری و تربیت اخلاقی، کوشیده است بدنه‌ای علمی و پژوهشی برای حرفه آموزش فراهم آورد و سهم خود را در ارتقای کیفیت مدارس کشور ایفا کند.برنامه‌های آموزشی، کارورزی‌های میدانی، پژوهش‌های کاربردی و تعامل ساختارمند با مدارس، از این دانشگاه نهادی ساخته است که در آن «معلمی» بیش از یک حرفه، نوعی هویت و سبک زندگی محسوب می‌شود.دانشجومعلم در این جریان، نه‌فقط به شناخت علمی فرایند یادگیری می‌رسد، بلکه می‌آموزد چگونه در کلاس درس، الهام‌بخش، هدایت‌گر و سازنده باشد.

اگر دانشگاه‌های تخصصی، مهندسان سازه و پزشکان آینده را تربیت می‌کنند، دانشگاه فرهنگیان «مهندسان روح» را پرورش می‌دهد؛ کسانی که سازه‌های اصلی جامعه یعنی اندیشه، خلاقیت، اعتمادبه‌نفس و مهارت‌های زندگی را در ذهن دانش‌آموزان بنا می‌کنند.فرماندهِ تربیتِ معلماما در پسِ شکل‌گیری و تداوم این مسیر، نام و نقش شخصیتی برجسته قرار دارد؛ امام شهید، رهبری که از نخستین سال‌های تأسیس این دانشگاه در سال ۱۳۹۰، آن را یکی از پایه‌های اساسی آینده کشور دانست و تا سال‌های پایانی حیات خود، با هدایت‌ها و تأکیدهای مکرر، مسیر رشد و تقویت آن را ترسیم کرد.نخستین تأکیدهای جدی ایشان درباره این دانشگاه در سال ۱۳۹۲ مطرح شد؛ زمانی که با نگاهی دقیق به ماهیت تربیت معلم فرمودند:«این مسئله‌ دانشگاه فرهنگیان هم خیلی مهم است؛ این هم از جمله‌ی چیزهائی است که باید به طور جدی به آرایش درونی آن توجه شود. معلم اگر شخصیت خودش ساخته نباشد، نمیتواند به متعلم خود، به مخاطب خود چیزی بدهد. اینجا شخصیت معلمین ساخته میشود. اگرچه این دانشگاه در ذیل آموزش و پرورش تعریف شده است و مربوط به آموزش و پرورش است، لیکن آموزش عالی باید همه‌ی پشتیبانیهای ممکن را از این دانشگاه‌ها بکند.»این سخنان، در واقع ترسیم فلسفه وجودی دانشگاه فرهنگیان بود؛ جایی که باید پیش از انتقال دانش، شخصیت معلم ساخته شود.

یک سال بعد، در سال ۱۳۹۳، امام شهید با اشاره به ماهیت متفاوت این دانشگاه نسبت به سایر مراکز آموزش عالی تأکید کردند: «این دانشگاه فرهنگیان – یا به تعبیر قدیمى، دانشگاه تربیت‌معلم – دانشگاه است، لکن با دانشگاه‌هاى معمولى فرق دارد. علاوه‌ بر امتیازاتى که دانشگاه‌هاى دیگر دارند، امتیاز «تولید معلم» مخصوص این دانشگاه است؛ این شرایطى دارد؛ به این دانشگاه خیلى باید اهمّیّت داد.»از آن پس، دانشگاه فرهنگیان به یکی از محورهای ثابت سخنان ایشان در دیدارهای معلمان و مسئولان آموزش‌وپرورش تبدیل شد. در سال ۱۳۹۴ ایشان با تأکید بر سلامت فرآیندهای جذب و تربیت معلم فرمودند:«دانشگاه فرهنگیان خیلی مهم است. همه‌ فرایندهایی که منتهی میشود به جذب معلّم، برای تدریس و برای تعلیم و تربیت، بایستی سالم و با معیار اسلام و انقلاب سنجیده بشود… در دانشگاه فرهنگیان، هم موادّ درسی و محتوای دروس مهم است، هم اساتید مهمّند، هیئت علمی مهم است. بنا است ما چه کسی را، چه‌جور آدمی را تربیت کنیم و بفرستیم سراغ بچّه‌های مردم که بروند آنها را بسازند و تولید انسان بزرگ بکنند؟»امام شهید در سال‌های بعد نیز با نگاهی راهبردی، بر ضرورت گسترش ظرفیت این دانشگاه تأکید کردند. در سال ۱۳۹۶ با هشدار نسبت به موج بازنشستگی معلمان کشور فرمودند: «در درجه‌ اوّل ظرفیّت‌های این دانشگاه‌های معلّم‌پرور را باید تا آنجایی که ممکن است افزایش داد، این از همه مقدّم است.»

در نگاه امام شهید، این دانشگاه باید قلب تپنده نظام آموزش‌وپرورش باشد؛ موضوعی که در سال ۱۳۹۷ با صراحت بیشتری بیان شد: «مراکز تربیت معلّم -که مهم‌ترینش فعلاً دانشگاه فرهنگیان است- مرکز ثقل اصلی نظام آموزش و پرورش کشورند و در مورد این دانشگاه کوتاهی شده… این مسئله را جزو مسائل درجه‌ی اوّل کشور می‌دانم.»در همین سخنان، ایشان به کمبودهای موجود نیز اشاره کردند و خواستار همکاری نهادهای مختلف کشور برای تقویت این دانشگاه شدند؛ از تأمین بودجه و استاد گرفته تا توسعه فضای آموزشی.این نگاه در سال ۱۳۹۹ به یک راهبرد روشن تبدیل شد؛ راهبردی که مسیر ورود به حرفه معلمی را مشخص می‌کرد:«باید این جور باشد که حتّی یک معلّم از غیر این مسیر وارد آموزش پرورش نشود… مسیر عبور معلّم و ورودش به آموزش پرورش صرفاً از اینجا( دانشگاه فرهنگیان) باشد.»از منظر ایشان، تربیت معلم کاری تخصصی، هنری و سرنوشت‌ساز بود و نمی‌توانست به مسیرهای متفرقه واگذار شود.در سال‌های بعد نیز هدایت‌های امام شهید ادامه یافت. در سال ۱۴۰۲ ایشان بار دیگر بر ضرورت سرمایه‌گذاری جدی در این دانشگاه تأکید کردند: «ظرفیّت دانشگاه فرهنگیان دو برابر هم [شود] شاید کم باشد… راه حلّش این است: باید سرمایه‌گذاری کنیم.»

یک سال بعد، در سال ۱۴۰۳، این دانشگاه را محل تربیت مربیان نسل آینده کشور دانستند: «در واقع دانشگاه فرهنگیان [جای] تربیت مربّیان نسل جدید کشور است؛ بنابراین اهمّیّت خیلی زیادی دارد.»و سرانجام در سال ۱۴۰۴، در یکی از آخرین تأکیدهای خود درباره این نهاد مهم فرمودند: «دانشگاه فرهنگیان مهم است… این دانشگاه محلّ تربیت همان عنصری است که آن‌همه تأثیرات را دارد… نگذارید این دانشگاه ضعیف بشود.»دانشگاه فرهنگیان؛ یادگار پیر و رهبر فرزانه ایرانداستان شکل‌گیری و رشد دانشگاه فرهنگیان، داستان ایجاد یک نهاد از دل یک نیاز دیرپا است؛ نیازی که سال‌ها در میان بحث‌ها، طرح‌ها و برنامه‌های آموزشی تکرار می‌شد و در جست‌وجوی ساختاری پایدار برای تحقق خود بود.در آن سال‌ها، پیگیری‌ها و حمایت های مداوم رهبر شهید سبب شد این نیاز بارها و بارها به صدر گفت‌وگوهای سیاست‌گذاری بازگردد. این پیگیری‌ها همچون چراغی بود که موضوع تربیت معلم را در مسیر تصمیم‌سازی روشن نگاه داشت؛ چراغی که اجازه نداد این ایده در پیچ‌وخم اولویت‌ها خاموش شود.و سرانجام، از دل همین تداوم و پافشاری، بنایی نهادی شکل گرفت؛ بنایی که امروز با نام دانشگاه فرهنگیان شناخته می‌شود. نهادی که اکنون در کلاس‌های درس، در کارورزی‌های دانشجومعلمان و در مسیر تربیت نسل‌های آینده معلم، ادامه همان ضرورتی را روایت می‌کند که روزی با رهنمودهای چون امام شهیدمان حضرت آیت الله خامنه‌ای به نقطه تحقق رسید.

پایان پیام/

منبع خبرگزاری فارس