تاریخ انتشار : یکشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۴ - ۱۱:۵۵
کد خبر : 665

ایران امروز با اتکا به بنیان‌گذاری تحقیقاتی مرحوم دکتر کاظمی آشتیانی، به بزرگ‌ترین و معتبرترین مرکز ذخیره‌سازی سلول‌های بنیادی در منطقه تبدیل شده است

ایران به رتبه دوم جهان در ذخیره‌سازی سلول‌های بنیادی رسید

خبرگزاری فارس، نشست خبری روز جهانی خون بند ناف با حضور مرتضی ضرابی مدیرعامل یک شرکت فناوری رویان (بانک خون بندناف رویان) امروز صبح در محل پژوهشگاه رویان برگزار شد.مرتضی ضرابی اعلام کرد: ایران امروز با اتکا به بنیان‌گذاری تحقیقاتی مرحوم دکتر کاظمی آشتیانی، به بزرگ‌ترین و معتبرترین مرکز ذخیره‌سازی سلول‌های بنیادی در منطقه تبدیل شده است؛ مرکزی که اکنون دارای بانک خصوصی با حدود ۲۵۰ هزار نمونه و بانک عمومی با نزدیک به ۵ هزار نمونه خون بند ناف است. او تأکید کرد که این ظرفیت‌ها نتیجه ۲۰ سال تلاش در توسعه فناوری، کاربردهای بالینی و ایجاد زیرساخت‌های نوآورانه است.وی خاطرنشان کرد که آغاز فعالیت کشور در حوزه سلول‌های بنیادی به سال ۱۳۸۱ بازمی‌گردد؛ زمانی که حتی مراکز تحقیقاتی کشور وارد این عرصه نشده بودند. به گفته ضرابی، «مرحوم دکتر کاظمی آشتیانی با تیزبینی و رصد جهانی دریافتند که سلول‌های بنیادی انقلابی در پزشکی است و باید به‌طور جدی وارد آن شد.» او یادآور شد که حمایت و تأکید مقام معظم رهبری پس از نامه دکتر کاظمی، نقطه عطفی در ایجاد این جریان علمی بود.مدیرعامل این شرکت فناوری رویان اظهار داشت: امروز علاوه بر خون بند ناف، منابع مختلف سلول‌های بنیادی مانند مغز استخوان، خون محیطی، بافت چربی، بافت بند ناف و پالپ دندان نیز جمع‌آوری و ذخیره‌سازی می‌شود.

منابع ارزشمند برای تولید محصولات درمانی

ضرابی توضیح داد: سلول بنیادی، سلول پایه و مادر است که قابلیت تکثیر بالا و تبدیل شدن به انواع سلول‌های تخصصی را دارد. وی تصریح کرد که سلول‌های بنیادی به دو گروه اصلی خون‌ساز و غیرخونی تقسیم می‌شوند؛ اولی در درمان بیماری‌های خونی و دومی در بیماری‌های عصبی، ارتوپدی، قلبی، فلج مغزی و اوتیسم کاربرد دارد.مدیرعامل شرکت فناور عنوان کرد که ضمایم زایمانی شامل مواد و بافت‌هایی است که پس از تولد از رحم خارج می‌شود؛ از جمله خون بند ناف، جفت، بافت بند ناف، پرده‌های جنینی و سرم خون بند ناف. وی افزود: این مواد امروز منابع ارزشمندی برای تولید محصولات درمانی مانند آمیکر، پی‌آرپی خون بند ناف و عصاره جفت هستند.مرتضی ضرابی در ادامه با اشاره به ۲۰ سال فعالیت شرکت فناوری بن‌یاخته‌های رویان عنوان کرد: این مجموعه در دو دهه گذشته به دستاوردهای مهمی در حوزه ذخیره‌سازی سلول‌های بنیادی، کاربردهای بالینی و توسعه فناوری دست یافته است. وی توضیح داد که نخستین و مهم‌ترین بخش این دستاوردها، ایجاد بانک سلول‌های بنیادی خون بند ناف است که اکنون بزرگ‌ترین بانک منطقه محسوب می‌شود. به گفته وی، رویان علاوه بر این بانک، بانک سلول‌های بنیادی خون محیطی و مغز استخوان، بانک سلول‌های بنیادی بافت بند ناف و همچنین بانک سلول‌های بنیادی پالپ دندان را نیز ایجاد کرده است.

کارآزمایی‌های بالینی گسترده در فلج مغزی، اوتیسم و آرتروز

ضرابی افزود: مجموعه رویان در حوزه تولید محصولات مشتق از ضمایم زایمانی نیز پیشگام بوده و محصول زردپوش مشتق از پرده جنینی با نام «آمی‌کر»، همچنین سرم خون بند ناف، پی‌آرپی خون بند ناف و عصاره جفت را تولید کرده است. وی توضیح داد که در زمینه درمان و کاربردهای بالینی نیز پیوند سلول‌های بنیادی در بیماران خونی، بیماران ارتوپدی به‌ویژه مبتلایان به آرتروز و همچنین بیماران مبتلا به بیماری‌های عصبی انجام شده است.به گفته ضرابی، علاوه بر پیوندهای انجام‌شده، رویان چندین کارآزمایی بالینی مهم را نیز به سرانجام رسانده است؛ از جمله کارآزمایی بالینی در بیماری فلج مغزی، اوتیسم، آرتروز و ALS. این فعال فناور بیان کرد: مجموعه در حوزه توسعه فناوری نیز قدم‌های مؤثری برداشته و نخستین پالایشگاه محصولات زایمانی کشور و اولین تانک کرایوژنیک ویژه نگهداری نمونه‌های سلولی را ساخته است.ضرابی در ادامه اضافه کرد: تولید محلول استراتژیک اتیل‌استارچ و همچنین راه‌اندازی بزرگ‌ترین بانک اطلاعات ژنتیکی با یکصد هزار داده از دیگر دستاوردهای این مجموعه است. او این موارد را نتیجه ۲۰ سال تلاش شبانه‌روزی برای حرکت به سمت خودکفایی، توسعه فناوری و ارتقای درمان‌های نوین کشور دانست.وی تأکید کرد: بانک خون بند ناف رویان مطابق استانداردهای بین‌المللی فعالیت می‌کند و علاوه بر تهران، از طریق ۴۶ دفتر نمایندگی در سراسر کشور نمونه‌گیری انجام می‌شود. این گستره ملی موجب شده بزرگ‌ترین بانک سلول‌های بنیادی منطقه باشیم و در نقشه جهانی نیز به‌عنوان تنها بانک خصوصی کشور ثبت شده‌ایم.ضرابی بیان کرد: توسعه بانک عمومی نیازمند حمایت دولت و خیرین است و رویان به دنبال افزایش ظرفیت آن در مقیاس ملی است.

ایران جزو سه مرکز پیشرو منطقه در ذخیره‌سازی خون بند ناف

ضرابی در ادامه اعلام کرد: ایران در کنار امارات متحده عربی و عربستان سعودی، جزو سه مرکز پیشرو منطقه در حوزه ذخیره‌سازی خون بند ناف است؛ جایگاهی که به گفته او، ناشی از «حجم گسترده عملیات، تجربه بالینی و پوشش ملی» مرکز رویان است. او افزود که در سطح جهانی نیز بازار ذخیره‌سازی خون بند ناف رقابتی و تحت سیطره چند شرکت آمریکایی و اروپایی است، اما «ایران بر اساس حجم نمونه‌های ذخیره‌سازی و دامنه فعالیت‌های بین‌المللی، در طبقه‌بندی جهانی رتبه دوم را به خود اختصاص داده است.وی توضیح داد: رتبه‌بندی جهانی بر اساس تعداد نمونه‌های ذخیره شده انجام می‌شود؛ به‌گونه‌ای که بانک‌های کمتر از ۱۰۰ هزار نمونه در رتبه سوم، بانک‌های دارای ۱۰۰ تا ۴۰۰ هزار نمونه در رتبه دوم و بانک‌های بیش از ۴۰۰ هزار نمونه در رتبه اول طبقه‌بندی می‌شوند. ضرابی گفت: ما با توجه به عبور از مرز ۲۵۰ هزار نمونه، در رده دوم جهانی قرار داریم و این جایگاه در شرایط تحریمی و چالش‌های زیرساختی کشور، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.مدیرعامل شرکت فناور در ادامه درباره کاربردهای بالینی این ذخایر عنوان کرد که نمونه‌های خون بند ناف ذخیره‌سازی‌شده در درمان بیماری‌های خونی و غیرخونی مورد استفاده قرار گرفته است. وی گفت: در بیماری‌هایی مانند تالاسمی، سرطان خون، نقص سیستم ایمنی و کم‌خونی‌های مادرزادی، تاکنون برای حدود ۴۰ بیمار پیوند انجام شده است.

ذخیره سلول‌های بنیادی برای درمان حدود ۱۸۵۰ بیمار و نجات حدود ۹۰۰ بیمار

به گفته ضرابی بخشی از این پیوندها برای بیمارانی بوده که نمونه متعلق به خواهر و برادرشان بوده و بخشی نیز به‌صورت «پیوندهای غیرخویشاوند» انجام شده است. ضرابی افزود: در بیماری‌های عصبی مانند فلج مغزی و اوتیسم نیز حدود ۶۰ بیمار و همچنین در ۴۰ بیمار خونی از نمونه خون بند ناف استفاده کرده‌اند و ما در بیماری‌های خونی بیش از ۸۰ درصد موفقیت پیوند داشته‌ایم.وی گفت: بانک خون بند ناف رویان تصاویر و مستندات متعددی از بیماران پیوندشده دارد و این موفقیت‌ها نشان‌دهنده امکان استفاده درمانی از ذخایر ملی سلولی است.ضرابی در ادامه از بانک خون محیطی و مغز استخوان به‌عنوان دستاورد مهم دیگر یاد کرد و توضیح داد: همان‌طور که نمونه‌های خون بند ناف ذخیره‌سازی می‌شود، نمونه‌های خون محیطی و مغز استخوان نیز به درخواست مراکز پیوند ذخیره می‌شود. رویان تنها مرکز کشور است که خدمات ۲۴ ساعته ذخیره‌سازی این نمونه‌ها را ارائه می‌دهد. او بیان کرد که تاکنون نمونه‌های ۱۸۵۰ بیمار ذخیره شده و نزدیک به ۹۰۰ بیمار پیوند شده‌اند.وی سپس به کارآزمایی‌های بالینی اشاره کرد و گفت: هر سلولی قبل از ورود به درمان، باید در فاز یک و دو ارزیابی بالینی شود و پس از اخذ مجوز وزارت بهداشت، امکان ارائه خدمت پیدا می‌کند.ضرابی افزود: نخستین کارآزمایی بزرگ ما در حوزه فلج مغزی بود؛ بزرگترین طرح تحقیقاتی تاریخ کشور برای ۱۵۰ کودک مبتلا، که با استفاده از سلول‌های بنیادی خون بند ناف و بافت بند ناف انجام شد. امروز خوشبختانه امکان ارائه خدمات درمانی برای این بیماران فراهم شده است.

وی درباره دومین کارآزمایی بالینی گفت: کارآزمایی آرتروز نیز با موفقیت انجام شد و محصول درمانی ما با نام وارتوسل که از بند ناف استخراج می‌شود، با همکاری یک شرکت دارویی توسعه یافت و در فهرست دارویی کشور ثبت شد. وی افزود: این درمان اکنون در کلینیک سلول‌درمانی رویان برای بیماران مبتلا به آرتروز زانو و شانه ارائه می‌شود و نتایج آن «بسیار قابل قبول» بوده است.ضرابی سپس بخش توسعه فناوری و خودکفایی را تشریح کرد و گفت: مزیت رویان نسبت به سایر بانک‌های جهانی این است که فقط به ذخیره‌سازی اکتفا نکرده و مسیر استفاده درمانی از سلول‌ها را نیز فراهم کرده است.وی ادامه داد: در حوزه توسعه فناوری، نخستین محصول مشتق از ضمایم زایمانی یعنی زخم‌پوش آمی‌کر را وارد بازار کردیم. این محصول از پرده جنینی استخراج می‌شود و در درمان سوختگی، زخم پای دیابتی و جراحی‌های قرنیه کاربرد دارد. بیش از ۱۵ هزار قطعه از آن تولید شده و ظرفیت صادراتی دارد.وی افزود: در حوزه تجهیزات نیز ساخت تانک ذخیره ازت مایع، که پیش از این کاملاً وارداتی بود، انجام شده و تاکنون شش نمونه از این تانک‌ها ساخته شده و در حال استفاده است. تلاش داریم با بهبود مستمر، وابستگی کشور به مدل‌های خارجی را کاهش دهیم.

#پژوهشگاه_رویان#بانک_خون_بندناف